İşe İade Davası Nedir?
İşe iade davası, işverenin iş sözleşmesini geçerli bir sebep olmadan feshetmesi halinde işçinin işe geri dönmek için başvurduğu hukuki yoldur. Amaç iş güvencesini korumak ve fesih geçersiz sayılırsa işçinin işe başlatılmasını sağlamaktır.
4857 sayılı İş Kanunu kapsamında işveren fesihte geçerli sebep göstermek zorundadır. İşe iade davalarında feshin geçerli nedene dayandığını ispat yükü işverendedir. İşçinin feshin geçersiz olduğunu ayrıca ispat etmesi kural olarak beklenmez.
İşe İade Davası Açabilme Şartları
İşe iade talebi için en kritik konu süredir. İşçi fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 30 gün içinde arabulucuya başvurmak zorundadır. Bu süre hak düşürücüdür. Süre geçerse işe iade talebi ileri sürülemez.
İş güvencesinden yararlanabilmek için ayrıca bazı koşulların birlikte bulunması gerekir.
- Belirsiz süreli iş sözleşmesi olmalıdır
- İşveren tarafından fesih yapılmış olmalıdır
- İşyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışıyor olmalıdır
- İşçinin kıdemi en az altı ay olmalıdır
- İşçi işveren vekili niteliğinde işletmenin veya işyerinin bütününü sevk ve idare eden kişi ya da yardımcısı olmamalıdır
Fesih Usulünde Dikkat Edilecek Noktalar
İşveren fesih bildirimini yazılı yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin şekilde belirtmek zorundadır. Davranış veya verim gerekçesiyle fesihte işçinin savunması alınmadan fesih yapılamaz. İşveren fesih yazısında hangi sebebe dayanmışsa yargılamada kural olarak o sebeple bağlıdır.
Arabuluculuk ve Dava Süreci
İşe iade süreci arabuluculukla başlar. Arabuluculuk sonunda anlaşma olmazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılır. Dava dilekçesinde feshin geçersizliğinin tespiti ve işe iade talep edilir. Ayrıca işe başlatmama halinde işe başlatmama tazminatı ile boşta geçen süre ücreti istenir.
İşe İade Davasında Talep Edilebilecek Haklar
Mahkeme feshin geçersiz olduğuna karar verirse işçinin işe iadesine hükmeder. İşveren işçiyi işe başlatmazsa işe başlatmama tazminatı gündeme gelir. Ayrıca işçi için boşta geçen süre ücreti ve buna bağlı haklar en fazla dört aya kadar hüküm altına alınabilir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
İşe iade davalarında görevli mahkeme iş mahkemesidir. İş mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar. Yetki bakımından arabuluculuk başvurusu davalının yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer arabuluculuk bürosuna yapılır. Arabuluculuk sonrası dava da bu bağlantı çerçevesinde iş mahkemesinde açılır.
İşe İade Davasını Kazandım Ne Yapmalıyım?
Karar kesinleştikten sonra işçi on gün içinde işverene yazılı başvuru yapmalıdır. Bu başvuru noter aracılığıyla veya iadeli taahhütlü posta ile yapılabilir. On günlük süre içinde başvuru yapılmazsa fesih geçerli hale gelir ve işçi işe iade ile buna bağlı haklardan yararlanamaz.
İşçi süresinde başvuru yaparsa işveren bir ay içinde işçiyi işe başlatmak zorundadır. İşveren işe başlatmazsa mahkeme kararında belirlenen işe başlatmama tazminatı ile boşta geçen süre ücretini ödemekle yükümlü olur.
Başka İşte Çalışmak İşe İade Davasına Engel Olur Mu?
İşe iade davası sürerken işçinin başka bir işte çalışması kural olarak davaya engel değildir. Çünkü yargılama süreci uzayabilir ve işçinin geçimini sağlaması hayatın olağan akışına uygundur. Ancak boşta geçen süre ücreti hesabında somut duruma göre değerlendirme yapılabilir.