İcra ve İflas Hukuku Nedir?
İcra ve İflas Hukuku, alacaklı ile borçlu arasındaki uyuşmazlıkların çözümünde rol oynayan bir hukuk dalıdır. Borçlunun borcunu ifa etmemesi halinde alacaklının talebi ile devletin cebri icra gücü kullanılarak borcun zorla yerine getirilmesi sürecini kapsar. İcra ve İflas Hukuku’na dair temel düzenlemeler 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nda yer almaktadır.
İcra ve İflas Hukuku İlkeleri Nelerdir?
İcra ve İflas Hukuku’na hâkim olan genel ilkeler; tasarruf ilkesi, taraflarca getirilme ilkesi, takibin icra organlarınca yürütülmesi, doğrudanlık ilkesi, takip ekonomisi ilkesi, alenilik ilkesi ile yazılılık ve sözlülük ilkeleridir.
İcra Takibi Türleri Nelerdir?
İcra ve İflas Kanunu’nda çeşitli icra takibi türleri bulunmaktadır. İcra takibi türleri, takibin dayandığı hukuki sebebe göre değişiklik göstermektedir. Bu bölümde ilamsız icrada genel haciz yolu, kambiyo senetlerine özgü haciz yolu, kiralanan taşınmazın ilamsız icra yoluyla tahliyesi ve ilamlı icra takibine değinilmektedir.
İlamsız İcra Takibi
İlamsız icra takibine konu olabilecek üç temel takip yolu bulunmaktadır. Bunlar genel haciz yolu, kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ve kiralanan taşınmazların ilamsız icra yoluyla tahliyesidir.
Genel Haciz Yolu
Genel haciz yolu, yalnız para ve teminat alacakları için başvurulan takip yoludur. İcra ve İflas Kanunu’nda genel haciz yolu ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.
Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz Yolu
Kambiyo senedi (çek, bono, poliçe) elinde olan alacaklılar için Kanun, genel haciz yolundan ayrı bir takip yolu öngörmüştür. Bu yola başvurulabilmesi için alacaklının elinde kambiyo senedinin bulunması gerekir.
Kiralanan Taşınmazın İlamsız İcra Yolu ile Tahliyesi
Kiralanan taşınmazın ilamsız icra yoluyla tahliyesi, kira bedelinin ödenmemesi veya kira süresinin sona ermesi gibi hallerde gündeme gelebilen istisnai bir yoldur.
İlamlı İcra Takibi
Alacaklının elinde mahkeme kararı veya ilam niteliğinde belge bulunması halinde ilamlı icra yoluna başvurulabilir.
İlamlı İcraya Konu Olabilecek İlamlar
Hukuk mahkemesi ilamları (eda hükmü içeren ilamlar), ceza mahkemesi ilamlarının tazminat ve yargılama giderlerine ilişkin kısımları, tam yargı davası sonucu verilmiş idari yargı ilamları, Sayıştay ilamları, hakem ve dispeççi kararları ile usulüne uygun şekilde tenfiz kararı verilmiş yabancı mahkeme ilamları ilamlı icraya konu olabilir.
İlam Niteliğindeki Belgeler
Mahkeme huzurunda yapılan sulhler, kabuller ve feragatler, kayıtsız şartsız para borcu içeren düzenleme şeklindeki noter senetleri, istinaf ve temyiz kefaletnameleri, Tüketici Hakem Heyeti kararları, avukatlar tarafından düzenlenen uzlaşma tutanakları ve icra dairesi kefaletnameleri gibi belgeler ilam niteliğinde kabul edilebilir.
İcra Takibine İtiraz Nasıl Yapılır?
Genel haciz yoluna dayanan ilamsız icra takibinde itiraz süresi yedi gündür. Borçlu, icra dairesine sunacağı dilekçe ile borca, yetkiye veya imzaya itirazlarını ileri sürebilir. Süresi içinde itiraz edilmesi halinde takip durur.
Kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takipte itiraz icra dairesine değil, İcra Mahkemesi’ne yapılır. İtiraz süresi beş gündür. Borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren icra mahkemesine dilekçe ile başvurarak borçlu olmadığını, borcun ödendiğini, kendisine süre verildiğini, alacağın zamanaşımına uğradığını veya yetki itirazını ileri sürebilir. Bu itiraz, kural olarak satış dışında takibi durdurmaz.
Kiralanan taşınmazın ilamsız icra yolu ile tahliyesinde itiraz süresi yedi gündür ve itiraz icra dairesine yapılır. Borçlu, borcu olmadığını, sözleşmeye veya taahhütnameye itiraz ettiğini, imza ve tarih itirazlarını ileri sürebilir. Süresi içinde itiraz edilmesi halinde takip durur.
İlamlı İcra Takibine İtiraz Edilebilir mi?
İlamlı icra takibine itiraz etmek mümkün değildir. İlamlı icra takibine karşı yalnızca şikâyet yoluna başvurulabilmektedir.
Hangi Mallar Haczedilebilir?
Ödeme veya icra emrinin borçluya usulüne uygun tebliğinden sonra borcun süresinde ödenmemesi, borca itiraz edilmemesi veya itirazın kaldırılması ya da iptali hallerinde takip kesinleşir. Bu aşamadan sonra borçlunun hak ve alacaklarına haciz uygulanabilir.
Borçluya ait taşınırlar (örneğin araç), taşınmazlar (örneğin ev, arsa, tarla), maaş, banka hesapları, posta çeki ile üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklar haczedilebilir.
Haczedilemeyen Mallar Nelerdir?
Haczi kabil olmayan yani haczedilemeyen şeyler, İcra ve İflas Kanunu’nun 82. maddesinde sayılmıştır. Örnek olarak devlet malları, ailenin ortak kullanımına hizmet eden ev eşyaları ve ekonomik faaliyeti ağırlıklı olarak bedenî çalışmasına dayanan borçlunun mesleğini sürdürebilmesi için gerekli araç ve gereçler sayılabilir.
Emekli Maaşına Haciz Konulabilir mi?
Emekli aylıklarının haczedilip haczedilemeyeceği, ilgili sosyal güvenlik mevzuatı kapsamında değerlendirilir. Genel kural olarak, emekli aylıkları belirli istisnalar dışında hacze konu edilemeyebilir. Bu konuda somut olayın niteliği, alacağın türü ve borçlunun muvafakati gibi hususlar önem arz eder.
İhtiyati Haciz Nedir?
İhtiyati haciz, alacaklının alacağını güvence altına almak amacıyla borçlunun malvarlığı üzerinde geçici nitelikte koruma tedbiri uygulanmasını sağlayan bir kurumdur. Alacaklı, şartların oluşması halinde mahkemeden ihtiyati haciz kararı talep edebilir. Bu karar ile borçlunun banka hesapları, taşınır ve taşınmaz malları ile diğer bazı malvarlığı değerleri üzerinde koruma tedbiri uygulanabilir.
İhtiyati haciz, kural olarak geçici bir tedbirdir. Uyuşmazlığın yargılama sürecinde sonuçlanmasına göre haciz işlemleri nihai hale gelebilir. Bu nedenle ihtiyati haciz kararı verilirken alacaklı ve borçlunun menfaat dengesi gözetilir.
İcra Dosyası Nasıl Kapatılır?
İcra dosyası, borcun icra müdürlüğüne, alacaklıya veya alacaklı vekiline ödenmesi ve ödemenin dosyaya uygun şekilde bildirilmesi ile kapatılabilir. Ayrıca borç ilişkisine dair ibra, takas beyanı veya feragat gibi hususların dosyaya sunulması ya da dosyanın takipsiz bırakılması gibi hallerde de dosyanın kapanması söz konusu olabilir.
Borcun ödendiğinin icra müdürlüğüne bildirilmesi sonrasında, gerekli harç ve masrafların tamamlandığının anlaşılması halinde varsa hacizlerin kaldırılması ve dosyanın kapalı hale getirilmesi işlemleri yapılır.
İflas Hukuku Nedir?
İflas hukuku, bireyler veya şirketlerin mali güçlükler nedeniyle borçlarını ödemekte yetersiz kaldığı durumlarda, borçların belirli kurallar çerçevesinde tasfiyesini ve alacaklıların haklarının korunmasını düzenleyen hukuk dalıdır. İflasın ilanı, iflas masasının oluşturulması, alacakların bildirilmesi, sıralaması ve tasfiye süreci bu kapsamda değerlendirilir.
İflas Süreci Nasıl İşler?
İflas süreci, İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre yürütülür. Genel hatlarıyla süreç; iflas talebi, mahkemenin incelemesi ve iflas kararı, iflas idaresinin görevlendirilmesi, alacakların bildirilmesi ve değerlendirilmesi ile iflas masasının tasfiyesi aşamalarından oluşur. Sürecin işleyişi, borçlunun mali durumu ve alacaklıların taleplerine göre somut olayda farklılık gösterebilir.
İcra ve İflas Hukuku Alanında Avukatlık Ücreti
İcra takibinin türü, yapılacak işlemler ve dosyanın kapsamı somut olaya göre değiştiğinden tek bir sabit ücret söylemek mümkün değildir. Avukatlık ücreti; yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi ve taraflar arasındaki sözleşme hükümleri dikkate alınarak belirlenir.