Bilindiği üzere ülkemizde en yaygın şirket kuruluş türlerinden biri limited şirketlerdir. Bu yazımızda limited şirketlerin diğer şirket türlerine göre ne gibi avantajları ve dezavantajları olup olmadığını emsal kararlar doğrultusunda kısaca inceleyeceğiz.
Avantajları
Yargı kararlarında değinilen bilgilere göre limited şirketlerin temel avantajları "sınırlı sorumluluk ilkesi", "esnek organizasyon yapısı" ve "sermaye şirketi olmanın sağladığı hukuki korumalar" etrafında toplanmaktadır.
Sınırlı Sorumluluk ve Şahsi Malvarlığının Korunması
Limited şirketlerin en belirgin avantajı, ortakların şirket borçlarından şahsen sorumlu olmamasıdır. Yargı içtihatlstında vurgulandığı üzere, TTK m. 573 uyarınca ortaklar şirket borçlarından sorumlu olmayıp, sadece taahhüt ettikleri esas sermaye paylarını ödemekle yükümlüdürler. Bu durum, ortakların şahsi malvarlıklarını ticari risklerden koruyan önemli bir hukuki güvencedir. Limited şirket kuruluşu yapan gerçek kişiler işbu ilke nedeni ile limited şirketten çıkardıkları paralar ile şahsi olarak mal edimi gerçekleşmektedir. Ülkemizde birçok insan şirkette kazandığı bedeli dışarı çıkarak riski minimize etmektedir. Limited şirketin yapısı buna imkan tanımaktadır.
Sermaye Şirketi Nitelikleri
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 19.06.2015 tarihli, 2014/18653 Esas ve 2015/8544 Karar sayılı ilamında, limited şirketlerin "sermaye şirketinin avantajlarından yararlanmak amacıyla" kurulduğu, emek ve maddi katkı esnekliği gibi genel sermaye şirketi niteliklerini taşıdığı belirtilmiştir. Limited şirket ortakları, şirketin borçlarından yalnızca şirkete koydukları sermaye miktarı kadar sorumlu olmaktadır. Bu durum şirketin borçlarında şahsi sorumluluğu sınırlar niteliktedir. Yani borçlar anlamında sınırsız bir sorumluluk bulunmamaktadır.
Hızlı Karar Alma ve Uzmanlık
Rekabet Kurulu'nun 26.07.2023 tarihli ve 23-33/633-213 sayılı kararında yer alan ikincil bilgilere göre limited şirketler, ortak sayısının sınırlı olması (1-50), sermaye esnekliği ve hızlı karar alma avantajları nedeniyle uzmanlık gerektiren danışmanlık ve araştırma faaliyetlerinde (örneğin anket çalışmaları) pratik bir yapı sunmaktadır. Limited şirketin diğer şirket türlerine göre daha hızlı karar alarak faaliyete geçmekte diğer bir avantajlardandır. Diğer şirket türlerine göre çok fazla prosedür olmadan hızlı karar alınması şirketi karar organlarının etkili yönetimi ciddi bir avantajdır.
Dezavantajları
Yargı kararları, limited şirket yapısının özellikle yönetim disiplini, ortaklar arası ilişkiler ve alacaklıların korunması noktalarında bazı dezavantajlar barındırdığını göstermektedir. Bunlara değinecek olursak;
Tüzel Kişilik Perdesinin Aralanması Riski
Sınırlı sorumluluk avantajı, kötüye kullanıldığı takdirde bir dezavantaja dönüşebilmektedir. Emsal içtihatlar; özkaynak yetersizliği, malvarlıklarının karıştırılması ve şirketin borçlanma aracı olarak kullanılması durumunda "tüzel kişilik perdesinin aralanabileceği" ve ortakların müteselsilen sorumlu tutulabileceği hüküm altına alınmıştır. Yargı kararları burada limited şirketin sınırlı sorumluluğun kötüye kullanılmasının önüne geçmeye çalışmıştır. Limited şirket ortakları, şirketin alacaklılarından mal kaçırmak amacıyla şahsına geçirdikleri malların aslında şirket malı olduğuna burada tüzel kişilik ile şahsın malının iç içe girdiğini tespit ederek devir edilen tapular tasarrufunun iptaline karar verildiği görülmektedir. Uygulamada birçok kişi şahsi kredi kartı borçlarını şirket hesabından ödediği yine şahsi harcamalarını şirketten yaptığı görülmektedir. Bu durum işbu tüzel kişilik perdenin aralanması davalarına sıkça konu edilmektedir. Dolayısı ile limited şirket yetkililerinin ileride sorun yaşamaması için bu duruma oldukça dikkat etmesi gerekmektedir.
Kişisel Unsurların Ön Planda Olması ve Fesih Riski
İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 15.01.2026 tarihli, 2024/891 Esas ve 2026/36 Karar sayılı ilamında (Bölge Adliye Mahkemesi kararına atıfla), limited şirketlerde anonim şirketlerin aksine "kişisel unsurların" (ortaklar arası güven ve uyum) ön planda olduğu belirtilmiştir. Bu durum, ortaklar arasındaki uyuşmazlıkların şirketin feshine veya ortaklıktan çıkarılma davalarına yol açma riskini artırmaktadır.
Azınlık Ortakların Yönetimden Dışlanması ve Kar Payı Sorunları
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 08.03.2018 tarihli, 2016/6764 Esas ve 2018/1821 Karar sayılı ilamında limited şirketlerde yönetimin merkeziyetçi yapısı nedeniyle azınlık ortakların bilgi alma haklarının kısıtlanabildiği, kâr payı dağıtılmaması suretiyle mağdur edilebildikleri ve şirket varlıklarının korunmasında etkisiz kalabildikleri gözlemlenmiştir. Limited şirketlerde paydaşın payının azlık ve çokluğu önemli olmadan küçük pay sahibinin dahi şirkete karşı dava hakkının olması bir dezavantajdır.
Müdürlerin Şahsi Sorumluluğu
İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/558 Esas sayılı kararında, limited şirket müdürlerinin kusurlu yönetimleri (sermaye yitirilmesi, likidite eksikliği vb.) nedeniyle TTK m. 553 uyarınca şahsi sorumluluklarının doğabileceği vurgulanmıştır. Limited şirkette diğer şirketlere göre şirketteki usulsüzlüklerden dolayı müdürün şahsi sorumluluğunun olması dezavantajdır.
Çıkma ve Değerleme Süreçlerinin Karmaşıklığı
İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 25.01.2024 tarihli, 2015/1114 Esas ve 2024/62 Karar sayılı ilamı, limited şirketlerde ortaklıktan çıkma payının hesaplanması ve reel özvarlık tespitinin 9 yıla varan uzun yargılama süreçlerine ve karmaşık bilirkişi incelemelerine yol açabildiğini göstermektedir. Limited şirketten çıkmak isteyen paydaşın çıkması diğer şirketlerde olduğu gibi kolay değildir. Diğer ortaklar ile olan sorunlarda ayrılmak isteyen paydaşların uzun bir yargılama süreci beklemektedir.
Denetim Zorlukları
Rekabet Kurulu'nun 23-33/633-213 sayılı kararındaki ikincil bilgilere göre limited şirketlerde bir yönetim kurulunun bulunmaması (müdürler sistemi) ve sorumluluk sınırları, yüksek riskli süreçlerde potansiyel denetim zorlukları yaratabilmektedir.
Sonuç Olarak
Limited şirketler, özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler için sınırlı sorumluluk ve esnek yapı avantajları sunmakla birlikte; ortaklar arası kişisel güvene dayalı yapısı, azınlık haklarının korunmasındaki zorluklar ve kötü yönetim durumunda müdürlerin hukuki sorumluluğu gibi kritik dezavantajları bünyesinde barındırmaktadır. Özellikle "tüzel kişilik perdesinin aralanması" teorisi, bu şirket türündeki sınırlı sorumluluk korumasının mutlak olmadığını ortaya koymaktadır.
Emsal Kararlar
İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesi Esas No: 2024/891 Karar No: 2026/36, Karar Tarihi: 15.01.2026 İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi (10.10.2024 Tarihli Karar): Bu kararda, limited şirketlerin aksine anonim şirketlerde kişisel unsurların ön planda olmadığı, ortaklık statüsünün paylara bağlı olduğu vurgulanmıştır. Şirketin taşınmazları ve kira geliri gibi varlıkları nedeniyle "gayri faal" sayılmayacağı durumlarda; ortaklar arası uyuşmazlıklar nedeniyle şirketin feshine karar verilmesi yerine, davacı ortağa payının gerçek değerinin (ayrılma akçesi) ödenerek ortaklıktan çıkarılmasının hukuken daha uygun bir çözüm olduğu belirtilmiştir.
- İstanbul Anadolu 7. ATM: Esas 2024/891, Karar 2026/36 (Tarih: 15.01.2026)
- Bakırköy 3. ATM: Esas 2017/1073, Karar 2019/1121 (Tarih: 21.11.2019)
- İstanbul 15. ATM: Esas 2019/558, Karar 2020/233 (Tarih: 11.03.2020)
- Yargıtay 11. HD: Esas 2014/18653, Karar 2015/8544 (Tarih: 19.06.2015)
- Yargıtay 11. HD: Esas 2016/6764, Karar 2018/1821 (Tarih: 08.03.2018)
- İzmir 5. ATM: Esas 2015/1114, Karar 2024/62 (Tarih: 25.01.2024)
- Rekabet Kurulu: Karar 23-33/633-213 (Tarih: 26.07.2023)