İzale-i Şuyu Davası Nedir?

İzale-i şuyu davası bir diğer ismi ile ortaklığın giderilmesi davası, hak sahiplerinin el birliği ya da paylı mülkiyet durumundaki taşınır veya taşınmaz mallarında bulunan ortaklığına son verilmesini amaçlayan davadır. Yapılacak yargılama sonucunda ortaklık iki şekilde giderilebilmektedir. Bunlardan birincisi aynen taksim yolu ile yani her bir taraf payı oranında ayrı tapu almak suretiyle, diğeri ise satış suretiyledir. Satış usulü ile ortaklığın giderilmesinde uyuşmazlık konusu mal ihale ile satılıp taraflara payları oranında bedel bölüştürülmektedir.

İzale-i Şuyu Davasının Şartları Nelerdir ?

İzale-i şuyu davasının açılabilmesi için ortak yahut paydaş bir malın bulunması gerekmektedir. Örneğin miras yolu ile intikal eden bir taşınır veya taşınmaz mal için tarafların anlaşamaması halinde bu dava yoluna gidilmektedir. Dava açıldıktan sonra davaya açan taraf davasından feragat edip geri çekmek istediğinde diğer kişiler davaya devam edebilmektedir.

İzale-i Şuyu Davası Kime Açılır ?

İzale-i şuyu davasında mecburi dava arkadaşlığı söz konusudur. Hak sahiplerinden biri veya birkaçı birlikte diğer hak sahiplerini taraf göstererek dava açmalıdır. Davada tüm hak sahiplerinin bulunması zorunludur. Davayı açan taraf ilk başta yargılama giderlerine katlanmaktadır. Mahkemeye yatırılacak harç, bilirkişi ücretleri, satış suretiyle ortaklık gideirlmesine karar verilmesi halinde satış masrafları vs tüm masraflar davayı açan kişi tarafından karşılanır. Ancak dava sonunda yapılan tüm masraflar diğer hak sahiplerinden payları oranında tahsil edilecektir.

Hangi Mahkemede Açılır ?

HMK Madde 4/b gereği taşınır ve taşınmaz mal veya hakkın paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin davalara bakmakla görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemeleridir. Taşınmazın buluduğu yer ise yetkili mahkemedir. Örneğin taşınmaz mal Gebze de bulunuyor ise yetkili mahkeme Gebze Sulh Hukuk Mahkemeleridir.

Ortaklığın Giderilmesi Yargılama Usülü

Açılan davada mahkeme taraf teşkilini sağladıktan sonra ilgili tapu müdürlüklerinden taşınmaza ait tüm evrakları celp ederek, uyuşmazlık konusu mal için keşif kararı vermektedir. Keşif sonrası bilirkişi heyeti oluşturulur ve ortaklığın aynen taksim yolu ile sonlandırılmasının mümkün olup olmadığının incelemesi yapılır. Hazırlanan bilirkişi raporunda ortaklık eğer aynen taksim yolu ile giderilmeyeceği tespitleri yapılır ise ortaklığın satış usulü ile gideirilmesine karar verilir.

Aynen Taksim ya da Satış Suretiyle Ortaklığın Giderilmesi

 

Aynen Taksim Suretiyle

Uygulamada ortaklığın aynen taksim ile giderilmesi oldukça düşük bir ihtimaldir. Aynen taksim için taşınmazın büyüklüğü, tarım arazisi olup olmadığı, pay ve paydaşlar sayısı, bölgede bulunan imar mevzuatının taksime uygun olup olmadığı, aynen taksim halinde taşınmazın değerinin düşüp düşmeyeceği gibi birçok araştırmanın olumlu olması halinde mümkün olabilmektedir. Aynen taksim yolu ile paylaştırmanın mümkün olması durumunda hak sahiplerinin payları oranında bölüştürme yapılarak herkese ayrı tapu verilecektir. Eğer bölünen parçaların değerlerinin birbirine denk düşmemesi halinde ise eksik değerdeki parçaya para eklenerek denkleştirme sağlanacaktır.

Satış Suretiyle

Yapılan yargılama sonucunda ortaklığın satış suretiyle giderilmesi karar verilmesi halinde ise Sulh Hukuk Mahkemesi dosyayı satış müdürlüğü birimine göndererek satış işlemlerinin başlatılmasını talep eder. Satış müdürlüğü ortalama 3-6 aylık süre içerisinde gerekli kıymet takdiri işlemleri ve satış ilan işlemlerini tamamlayarak taşınmazı ihaleye hazır hale getirir. Açık artırma usulü ile yapıalcak satış işlemi sonrası satış gerçekleşir ve hak sahüplerine payları oranında paylaştırma işlemi yapılır. Eğer tüm paydaşlar bir araya gelerek üçüncü bir kişinin ihalaye girmesini istemiyor ise satışın ortaklar arasında yapılması hususunda oybirliğiyle anlaştıkları takdirde satış yalnızca ortaklar arasında yapılacaktır.

Ortaklığın Giderilmesi Davasında Mahkeme Harç ve Giderleri

Ortaklığın giderilmesi davası harçlar kanunu gereği nisbi harca tabiidir. Ortaklığın satış yolu ile giderilmesi halinde ayrı aynen taksim yolu ile giderilmesi halinde ise ayrı harç oranları alınacaktır. Satış yoluyla paylaştırılmasına karar verilmesi halinde, taşınmaz malın satış bedelinden bir ortağın payına düşecek paranın binde 11,38 kadar nisbi karar ve ilam harcı alınmaktadır. Taşınmaz malın aynen taksim suretiyle paylaştırmaya karar verilmesi halinde ise gayrimenkul değerinin binde 4,55’i oranında nisbi karar ve ilam harcı alınacaktır.

EMSAL KARAR

• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu . 08.02.1995 T. E:1994/6-782, K:48 sayılı ilamı

M.K.nun 627 ve 628. maddeleri müşterek mülkiyetin ne şekilde sona ereceğini düzenlerken paydaşların taksimin nasıl yapılacağında ittifak edemedikleri takdirde müşterek mülkün kıymetinde önemli bir eksilme olmaksızın taksimi kabil ise Hakimin aynen taksime ve kabil değil ise satılmasına karar vereceği hükümlerini getirmiştir. HUMK.nın taksim ve satış suretiyle ortaklığın giderilmesi usullerini ayrı ayrı düzenlemiş olmakla birlikte mümkünse taksim, olmadığı takdirde satılarak ortaklığın giderilmesini istemeyi önleyici bir hüküm getirmemiştir. Ancak bütün paydaşlar sadece taksim veya sadece satış isterlerken diğer yolla ortaklığın giderilmesine karar verilebilmesi mümkün değildir. Davacı da mümkünse taksim olmadığı takdirde satış istemiş bulunmaktadır. Bu şekilde isteği engelleyici ve M.K. 627. maddesinde kabul edildiği gibi bütün hissedarlarca kararlaştırılmış bir “şuyuun idamesi mükellefiyeti” hali bulunmamaktadır. Bir kısım paydaşların anlaşmalarının aynı sonucu doğurabileceğini kabul etmek mümkün değildir. Esasen diğer paydaşların böyle bir davayı açmalarını engelleyici bir durum yoktur. Bu nedenlerle satış suretiyle ortaklığın giderilmesine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde davanın reddi usul ve yasaya aykırıdır…) gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda; mahkemece önceki kararda direnilmiştir.